Kontakt
15.10.
ForumRzeczpospolita Polska
Biuro
Rzecznika Praw Dziecka
Ul. Śniadeckich 10, 00-656 Warszawa
tel. informacyjno-interwencyjny (022) 696 55 50
tel. (022) 696 55 44, fax. (022) 629 60 79
ZII-400-9/05/MH
Szanowni Państwo,
Na podstawie przepisu art. 10 ust.1 z dnia 6 stycznia 2000 roku o Rzecznika Praw Dziecka (Dz. U. z 2000 r., Nr 6, poz. 69), działając z upoważnienia Rzecznika stojącego na straży praw dziecka od poczęcia, uprzejmie proszę o przekazanie wyjaśnień o przyczynach odmowy wydania dokumentów umożliwiających zgłoszenie w USC urodzenia dzieci Państwa NN. Pani N przebywała w Klinice Zaburzeń Rozwojowych Płodu od 31 stycznia do 11 lutego 2005 roku.
Jednocześnie uprzejmie proszę o przyjęcie następującego stanowiska:
Pojęcia dotyczące poronień, porodów, urodzeń oraz zgonów noworodków funkcjonowały w systemie prawa polskiego na mocy nieobowiązujących już aktów: Instrukcji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych, Komunikacji oraz Sprawiedliwości z dnia 5 maja 1962 r. w sprawie jednolitych pojęć dotyczących porodów i urodzeń (MP z 1962 r., Nr 48, poz. 237), rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 grudnia 1992 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz. U. z 1993 r., Nr 3, poz. 13 z póź. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25 kwietnia 1994 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz. U. z 1994, Nr 56, poz. 234). W załączniku do rozporządzenia MZiOS z dnia 25 kwietnia 1994 r. zamieszczono jednolite definicje dotyczące m.in. żywego i martwego urodzenia. W takich wypadkach, zgodnie z § 9a ust. 2 rozporządzenia, zakłady opieki zdrowotnej, lekarze i położne obowiązani byli wystawiać na podstawie dokumentacji medycznej zaświadczenia na formularzu MZ/K-10. Obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz. U. z 2001, Nr 88, poz. 966) nie przewiduje rozwiązań analogicznych do przyjętych w rozporządzeniu MZiOS z dnia 25 kwietnia 1994 r. Natomiast zgodnie z § 56 rozporządzenia MZ z 10 sierpnia 2001 r., do czasu wyczerpania dotychczasowych druków i formularzy stosuje się je z uwzględnieniem zmian i uzupełnień wynikających z rozporządzenia.
Jak wskazują wnoszone do Rzecznika Praw Dziecka skargi rodziców, niektóre zakłady opieki zdrowotnej odmawiają jednak wydania im odpowiednich dokumentów, co stanowi naruszenie art. 18 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 1991 r., Nr 91, poz. 408 z póź. zm.) oraz art. 53 i art. 54 cyt. wyżej rozporządzenia MZ z dnia 10 sierpnia 2001 r., w których potwierdzono uprawnienia pacjenta, jego przedstawiciela ustawowego i osoby upoważnionej do dostępu do dokumentacji medycznej.
Takie stanowisko organów uniemożliwia rodzicom dzieci zgłoszenie ich urodzenia w urzędzie stanu cywilnego, uniemożliwia także egzekwowanie prawa do godnego pochówku dzieci. Podkreślić należy, że żaden z obowiązujących przepisów prawnych, a także stanowisko judykatury nie uzależniają nabycia przez dzieci poczęte praw, od osiągnięcia przez nie określonego wieku lub masy ciała. Jedyna normatywna definicja pojęcia "dziecko" zawarta jest w ustawie z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka (Dz. U. z 2000 r, Nr 6, poz. 69). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy, dzieckiem jest każda istota ludzka od poczęcia do osiągnięcia pełnoletności.
W świetle prawa polskiego życie ludzkie ma rangę wartości konstytucyjnej. Zasadę ochrony życia każdego człowieka w polskiej ustawie zasadniczej umieszczono jako pierwszą wśród przepisów dotyczących wolności i praw osobistych. Wartość konstytucyjnie chronionego dobra prawnego, jakim jest życie ludzkie nie może być różnicowana w zależności od faz jego rozwoju gdyż brak jest precyzyjnych i uzasadnionych kryteriów pozwalających na dokonanie takiego zróżnicowania (orzeczenie TK z dnia 28 maja 1997 r., K 26/96 OTK 1997/2/19). Obowiązujące przepisy - respektując potwierdzone w ustawie zasadniczej prawo do życia - nie zawierają zatem pojęcia "poronienie". Treść żadnego z obowiązujących aktów prawnych nie wskazuje też, że zgłoszenie urodzenia dziecka dotyczy wyłącznie dzieci poczętych będących w określonym stadium rozwoju lub mających określoną wagę.
Obecnie, jak wynika z treści art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 161, poz. 1688) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 12 czerwca 2003 r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 130, poz. 1189, art. 1) o zmianie ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego, organem uprawnionym do wydania w drodze rozporządzenia wzoru pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka jest minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem do spraw administracji publicznej. Ta delegacja ustawowa nie została jednak jeszcze wypełniona.
Mimo to jednak, w opinii Rzecznika, szpital ma obowiązek wydania żądanych dokumentów umożliwiających zgłoszenie urodzenia dziecka we właściwym urzędzie stanu cywilnego.